İNTERNET BAĞIMLILIĞI

2000 li yıllar sonrasında “internet” olgusu/yaşantısı hayatımızın olmazsa olmazları arasında yer alan bir konudur. Hayatın her alanına yaşantımızı kolaylaştıran bir unsur olarak giren internet evlerimizdeki, işyerlerimizdeki bilgisayarlar ve internet cafeler sayesinde kontrolsüz bir “fiberoptik sosyal şebeke” haline gelmiştir.  Gelişen teknoloji hayatı bir yandan kolaylaştırırken diğer yandan yeni riskler getirmektedir. Teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde bilgisayar ve internet kullanımı hayatın vazgeçilmez gereçleri haline gelmiştir.

Bağımlılık kavramlarına son dönemde internet bağımlılığı adı altında yepyeni bir bağımlılık türü eklenmiştir. İnternet kullanımına sınırlama getirememe, sosyal veya akademik zararlarına rağmen kullanıma devam etme ve internete ulaşımın kısıtlandığı durumlarda yoğun anksiyete duyma gibi belirtilerle kendini gösteren bu bağımlılık türü 1990’lı yılların ortalarından beri psikiyatri literatüründe yer almakta ve giderek ebeveynlerin şikayet ettikleri bir hastalık haline gelmektedir.

Hemen her yaşta görülebilecek olan bu (yeni tanımlanan) bağımlılık tipi, özellikle 12-18 yaş grubu açısından önemli bir risk unsuru haline gelmiştir. Ülkemizde de genç nüfusun yoğunluğu göz önüne alındığında internet bağımlılığı ebeveynler tarafından tanınması gereken bir hastalıktır. Biz de buna paralel olarak velilerimizden gelen yoğun talepler neticesinde internette aşırı zaman geçiren öğrencilerimize yönelik tespitlerde bulunmayı ve öneriler hazırlamayı uygun gördük.

İnternet Bağımlılığı Nedir?

Bir çok uzmanın ortak görüşü olarak; bilgisayar başında, internete bağlı olarak, gereğinden fazla zaman geçirme problemi şeklinde tanımlanan internet bağımlılığının belirtileri şu şekildedir:

Her gün internete bağlanmak, bağlı iken zamanın farkında olmamak, sorulduğunda ise inkar etmek veya yalan söylemek.

Bilgisayarın başında bu kadar fazla zaman geçirildiği için suçluluk duyma ve büyük bir zevk alma arasında gidip gelmek.

Herkese mail adresi, facebook kullanıcı sayfası, sohbet odası adları vs. vermek veya dağıtmaya çalışmak.

İnternet dışı uğraşlara ilginin kaybolması. Bilgisayardan uzak kalındığında kişinin bilgisayar kullanma isteğindeki aşırı artış ve sinirlilik halleri.

E-postada bir şey var mı diye bakmak için aşırı bir istek duymak.

Sosyal faaliyetlerde azalma, dostları tarafından anlaşılamama duygusu, spor faaliyetlerinden uzaklaşma ve kondisyon kaybı.

Okul başarısının düşmesi, sürekli uykusuz kalma ve yorgunluk

Alışverişlerin çoğunlukla internet üzerinden yapılması

Aile fertlerine yeterli zamanı ayıramama nedeni ile aile bağlarının zayıflaması

Günlük yaşamdaki diğer iş ve kişilerin, çevrimiçi yaşama (internet kullanmaya) engel olduğu düşüncesi

İnsanlarla internet üzerinden konuşmayı yüz yüze konuşmaktan daha kolay bulmak

Belirtileri kısaca özetlemek gerekirse, internet bağımlısı olan kişide:

1. İnternet ile ilgili aşırı zihinsel uğraş

2. İnternete bağlı kalma süresinde artışa ihtiyaç duyma

3. İnternet kullanımını azaltmaya yönelik başarısız girişimlerde bulunma

4. İnternet kullanımının azaltılması durumunda yoksunluk belirtileri

5. Başlangıçta olduğundan daha uzun süre internete bağlı kalma

6. İnternetin aşırı kullanılması yüzünden ilişkiler, okul ya da işle ilgili sorunlar yaşama

7. İnternete bağlı kalabilmek için aile üyelerine, terapiste ya da başkalarına yalan söyleme

8. İnternete bağlı kalındığı süre içerisinde duygulanım değişikliğinin olması (umutsuzluk, suçluluk, anksiyete, depresyon gibi) sıklıkla görülen belirtilerdir.

İnternet Bağımlılığının Nedenleri?

İnternet bağımlılığı her yaşta ve cinsiyette görülen bir rahatsızlıktır. Yapılan bazı çalışmalarda internet bağımlısı olarak nitelendirilebilecek hastaların oranı toplam kullanıcıların % 2 ile % 4’ü arasında değişmektedir.. Ayrıca internet bağımlılığı açısından risk altında olabileceği düşünülen kullanıcıların oranı ise % 8.68 ile % 18.4 tür. İnternet bağımlılığı erken yaşlarda başlayan bir hastalıktır. Baştada belirttiğimiz gibi en büyük risk grubu 12-18 yaş arasındaki ergenlerdir. Her iki cinsiyette de görülebilmesine rağmen erkeklerde kızlardan 2 veya 3 kat daha fazla görülmektedir.

Bağımlılığı oluşturan; bilgisayar, internet ve sanal dünyanın karşı konulmaz çekiciliğidir. Kent yaşamı sosyal bağlantıların azalmasıyla kendini göstermektedir ve bu ortamda sosyal bağlar kolaylıkla kurulamamaktadır. Ancak insanların sosyal bağlantılarını internet üzerinden kurmaya çalışmaları, yabancılarla kolaylıkla iletişim içinde bulunmaları; insanların sınır tanımadan, özgürce düşüncelerini, duygularını ifade edebilmeleri; kendilerini göstermek istedikleri yönlerini abartarak gösterebilmeleri; İnternet üzerindeki paylaşma ortamlarında diğerlerini gözetleme fırsatının olması bağımlılık nedenleri olarak gösterilmiştir. İnternette istenilen her anda bütün bilgilere, kişilere, oyunlara sınır ve yasak tanımadan kolay ulaşabilir olmak sosyalleşme ihtiyacında interneti çekici kılan unsurlardan birkaçıdır.

Unutulmaması gereken hususlardan biri de aşırı internet ve bilgisayar kullanan gençlerde görülen “sanal dünya” ile “gerçek dünyanın” birbirinden ayırt edilememesi ve zaman zaman iç içe geçmesidir. Bu durumda genç kendine bilgisayar oyunlarındaki karakterlerden oluşan bir dünya kurar ve bu içinde yaşadığı hayal dünyasın gerçek dünyada olmayan yansımalarıyla konuşmaya depresif özellikler göstermeye başlar, asosyal bir kişilik haline gelir.

Ailelere Öneriler Nelerdir?

Bilgisayar başında ve İnternette aşısı zaman geçiren çocukların ebeveynleri için bulunabileceğimiz tavsiyelerden bazıları şu şekildedir:

Çocukların da katkısıyla internet ev kuralları listesi oluşturmak. Bu listede sınırların dışında kalan site türleri, internete erişim saatleri ve sohbet odası iletişimini de içeren çevrimiçi iletişimle ilgili olarak uyulması gereken kurallar da bulunmalı.

İnternet'e bağlı olan bilgisayarları, açık bir alanda ve çocukların yatak odalarının dışında tutmak.

Ebeveynlerin diğer arkadaşları ve etkinlikleri hakkında konuştukları gibi, çocuklarla çevrimiçi arkadaşları ve etkinlikleri hakkında konuşmak.

Ebeveyn gözetiminin yerine geçecek değil onu bütünleyecek internet filtreleme araçlarını araştırmak.

Çocukların hangi sohbet odalarını ya da ileti panolarını ziyaret ettiğini ve çevrimiçi ortamda kimlerle konuştuğunu öğrenmek.

Çevrimiçi ortamda edindikleri arkadaşlarla asla gerçek yaşamda buluşmayı kabul etmemeleri konusunda ısrar etmek.

Çocuklara, izinleri olmaksızın program, müzik ya da dosya yüklememeyi öğretmek.

Çocukları, çevrimiçi ortamda kendilerini rahatsız ya da tehdit altında hissettiren bir şey ya da bir kişi olduğunda size iletmeleri için teşvik etmek.

Sakin olmak ve çocuklara bu türden şeyleri size ilettiklerinde bir sorunla karşılaşmayacaklarını anımsatmak.

Onları istenmeyen postalardan korumak. Çocuklara çevrimiçi ortamda e-posta adreslerini vermemelerini, istenmeyen postalara yanıt vermemelerini ve e-posta filtresi kullanmalarını anlatmak.

Web'de dosya paylaşırken, metin, görüntü ya da çizim alırken telif hakkı yasalarını çiğneyebilir ve yasadışı duruma düşebilirler.

Çocukların sık ziyaret ettiği Web sitelerini öğrenmek. Çocukların saldırgan içerik taşıyan siteleri ziyaret etmemesini ya da kişisel bilgilerini ya da fotoğraflarını kimseye iletmemelerini sağlamak.

Çocuklara sorumlu, ahlaki çevrimiçi davranışları öğretmek. İnternet'i, dedikodu yaymak, tacizde bulunmak ya da başkalarına tehditler yöneltmek için kullanmamaları gerektiğini anlatmak.

Çocukların internette ticari işlemler yapmadan önce sizden onay almalarını sağlamak.

Ebeveynler açısından en büyük sorun bağımlı olan çocuğu ile aynı dili konuşmakta güçlük çekmesidir. Yani ebeveynlerin çoğunun bilgisayar kullanmayı bilmemesi ve internetten bihaber olmasıdır. Eğer çocuğunuzda internet bağımlılığı aşırı yüksek ise okul başarısını, sosyal yaşantısını sekteye uğratacak düzeyde ise mutlaka bir uzman yardımı almanız gerekmektedir.

            Son olarak internetin tamamen kötü bir “şey” gibi algılanmaması gerektiği kanaatindeyiz. Olumlu yöne kanalize edildiği müddetçe, çocuk ve gençler için, zihinsel gelişimini destekleyen, araştırmaya yeni bilgi denizlerinde kulaç atmaya yönlendiren ve çağın gerektirdiği bilgisayar becerilerine hakim olmalarına yardımcı olan en önemli araçlardan birisidir internet. Bu konuda ebeveyn olarak sizlere düşen en önemli görev, çocuklarımızın bu dünya içerisinde kaybolmadan yolculuk yapmaları için gereken rehberliği en şekilde yapabilmektir.

Derleyen : Celalettin ÖZAT