Anamorf’un (Anamorpf) unutulmaz dedektifi Stan Aubrey (Willem DAFOE) tarafından beyaz perdede zikredilmiş bu sözleri son zamanlarda izlediğim iki film Oyuncu (Gamer) ve Suretler (Surrogates) vesilesiyle daha fazla düşünür oldum.

Aynı havanda dövülmüş benzer tatlara sahip bu iki filmde günümüz dünyasının ikiye bölünmüşlüğü dikkat çekiyor. Gerçek ve sanal dünya.  Gerçek dünyan ve bizim tarafımızdan yaratılan gerçekliklere hayat veren sanal dünyanın karakterleri birbirinden ayrı değiller artık, her iki dünyanın sahipleri de biziz. Ancak fark ediliyor ki bu durum artık çok da masumane değil.   Sadece “On” ve “Enter” tuşlarına basarak iki dünya arasında gezinen bizler tercihimizi çoğunlukla sanal dünyadan tarafa kullanmaktayız. Buysa bizi gerçeklerden uzaklaştırmaya, sanal dünyada yarattığımız gerçekliklere daha fazla yoğunlaşmaya ve kendi benliğimizden bihaber olmaya itebiliyor.

Veya….

 Yarattığımız yeni sanal benlikler içinde gerçek dünyayı unutmaya yüz tutabiliyor.

Genel olarak bütün teknolojik aletlerin kapsama alındığı bir araştırmaya rastlayamadığım için sadece internet bağımlığına ilişkin yapılan birkaç araştırmanın verisini paylaşmak istiyorum. Morahan-Martin ve Schumacher yapmış oldukları çalışmada “on” ve “enter” tuşlarını kullanan ve patolojik açıdan bağımlı oldukları kanısına varılan bu bireylerin haftada ortalama 8.48 saat “gerçek” ülkesinin sınırını geçip “gerçeklikler” ülkesinde nefes almaya devam ettiklerini saptamışlardır. Chien Chou, Ming-Chun Hsiao Tayvan'da yaptıkları araştırmada bu haftalık geçişin 20-25 saat olduğunu bulmuşlardır. Amerika’da yapılan çalışmalarda ise internet kullanıcılarının %29’u ile %50’sinin internet bağımlısı olduklarını ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde Yeniden Sağlık ve Eğitim Derneği tarafından 2004 yılında yapılan ve 3483 lise II. sınıf öğrencisinin katıldığı Gençlik Anketi Araştırması’nda da öğrencilerin %15.8'inin internet kullandığını, %20.6'sının bilgisayarda oyun oynadığını, %6.2'sinin internet kafeye gittiğini saptamıştır.

Hem yurtdışında hem de ülkemizde yapılan araştırma sonuçlarına bakıldığında ise iki ülke arasında yapılan bu tatlı geçiş için gayet yüksek rakamların saptandığı dikkatimizi çekmekte. Ancak elde edilen matematiksel rakamlar kadar bir de bu geçişlere sebebiyet veren insani durumlar var ki aslında ilgimizi bu yöne kaydırmak daha verimli olacaktır.

Azınlık denilemeyecek kadar çok sayıda birey neden vakitlerinin uzun bir bölümünü gerçek dünyadan kaçarak sanal dünyada yaşamayı tercih ediyor?

Morahan-Martin ve Schumacher’in araştırmalarında elde ettikleri bulgular arasında bir tanesi var ki bu soruya verilebilecek cevaplardan bir tanesi.  Bu sonuç, internet bağımlısı olarak değerlendirilen bu bireylerin UCLA Yalnızlık Ölçeği’ne göre daha yalnız kişiler olduğudur. 

Bu kişilerin sosyal ilişkilerinin zayıflığını, yalnızlıklarını gidermenin beraberinde gerçek dünyada karşılığını bulamadığı tutkuları ve tutsaklığı sanal dünyada yaşamakta; karşılanmayan manevi ihtiyaç ve beklentilerini sanal dünya aracılığıyla gidermekte olduğunu söyleyebiliriz. 

 GAMER’da konu edinen Society adlı sanal ama aslında tamamıyla gerçek olan bilgisayar oyununa Metin2ler, Knightlar ve buna benzer birçok türeviyle her geçen gün bir adım daha yaklaşırken; Suretler filminde olduğu gibi kimliklerimizi, dış görünüşümüzü beden maskelerinin içinde saklamaya ve bunlar aracılığıyla yaşamaya yatkınken belki de artık çocukları ve gençleri çeşitli sınavlar için yarıştırmaktan, kendilerini ve yaşadıklarını düşünmekten, sorgulamaktan “korumak” yerine sanal dünyalardan, gerçeklik ülkesinden uzaklaştırmaya yarayacak bir takım önlemlerin alınmasının zamanı gelmiştir.

Uzun lafın kısası Oyuncu ve Suretler adlı bu iki filmi izlerseniz konuya ilişkin birkaç sağlam gözleme vakıf olmadan filmi bitiremeyeceksiniz ve aslında ekranda göreceklerinizin çok da bilim kurgu olmadığını, günümüzün sadece bir “level” üstü olduğunu fark edeceksiniz.

Ve daha da önemlisi yarattığımız ve sahip olduğumuz gerçekliklerin gerçekliği bizim ne kadar “gerçek dünya”da ne kadar “sanal dünya”dan baktığımıza göre değiştiğini, değiştirilebildiğini; bu geçişler sırasında bir benlikte göreceksiniz.

İyi seyirler……